Płytki ceramiczne to jeden z najpopularniejszych materiałów wykończeniowych stosowanych w budownictwie. Są to cienkie płytki (zwykle o grubości od 6 do 12 mm) wykonane z materiałów ceramicznych – głównie gliny zmieszanej z minerałami, wypalanej w wysokiej temperaturze. Ceramiczne kafelki mogą mieć różne kolory, kształty i rozmiary, a ich powierzchnia bywa gładzona i szkliwiona lub pozostawiona matowa. Używa się ich do pokrywania podłóg i ścian w celu zapewnienia trwałej, odpornej na wodę i łatwej do czyszczenia powierzchni. Płytki ceramiczne są stosowane od tysięcy lat – już w starożytności zdobiono nimi pałace – a dziś stanowią podstawę wystroju łazienek, kuchni i wielu innych pomieszczeń.
Zawartość
Z czego wykonane są płytki ceramiczne?
Podstawowym składnikiem płytek ceramicznych jest glina, ale aby uzyskać odpowiednie właściwości, dodaje się do niej także inne naturalne surowce. Mieszanka może zawierać kaolin (biała glinka porcelanowa), piasek kwarcowy, skaleń oraz pigmenty mineralne. Uformowane z takiej masy płytki są następnie suszone i wypalane w piecu w temperaturze od ok. 1000°C do nawet 1250°C (w zależności od rodzaju ceramiki). Wysoka temperatura powoduje utwardzenie i zeszkliwienie części składników, nadając płytce wytrzymałość. Jeśli płytka ma być szkliwiona, przed wypałem nakłada się na nią cienką warstwę szkliwa (kolorowego lub przezroczystego), które po wypaleniu tworzy gładką, lśniącą powierzchnię. Po wypaleniu i ostygnięciu, płytki często poddaje się selekcji i kalibracji (sortowaniu według wymiaru), a niekiedy rektyfikacji, czyli przycięciu krawędzi dla uzyskania idealnie równych boków.
Rodzaje płytek ceramicznych
Płytki ceramiczne dzielą się na kilka głównych rodzajów, różniących się zastosowaniem i technologią wykonania. Podstawowy podział to płytki ścienne (glazura) oraz płytki podłogowe. Glazura to cienkie, lekko porowate płytki pokryte szkliwem, przeznaczone na ściany wewnątrz budynków – są ozdobne, łatwe do cięcia, ale niezbyt odporne na obciążenia, więc nie stosuje się ich na podłogach. Płytki podłogowe są natomiast grubsze i trwalsze; do tej kategorii należą terakota (tradycyjne płytki kamionkowe często o ciepłych, ceglanych barwach) oraz gres porcelanowy – najtwardszy i najbardziej odporny rodzaj płytek, o bardzo niskiej nasiąkliwości. Istnieją też płytki klinkierowe (stosowane m.in. na zewnętrzne schody i elewacje) oraz mozaiki ceramiczne (drobne płytki na siatce, tworzące wzory). W ramach gresu wyróżnia się dodatkowo gres szkliwiony (z nadrukowanym wzorem i warstwą szkliwa) oraz gres techniczny (nieszkliwiony, jednorodny w masie). Każdy z tych rodzajów ma nieco inne parametry, ale łączy je to, że wszystkie są wyprodukowane z ceramiki i przeznaczone do trwałych okładzin powierzchni.
Zastosowanie płytek ceramicznych
Uniwersalność płytek ceramicznych sprawia, że znajdziemy je w różnych częściach domu oraz budynkach użyteczności publicznej. Najczęściej kojarzą się z wykończeniem łazienek i kuchni – i słusznie, bo tam sprawdzają się doskonale jako materiał odporny na wodę, detergenty i zmiany temperatury. Na ścianach łazienki płytki chronią przed wilgocią i ułatwiają utrzymanie czystości, a na podłodze tworzą szczelną posadzkę niepodatną na zalanie. W kuchni płytki kładzie się zarówno na podłodze, jak i często na ścianie nad blatem roboczym (tzw. fartuch kuchenny), chroniąc ścianę przed plamami z gotowania. Płytki ceramiczne są też popularne w przedpokojach, korytarzach i pomieszczeniach wejściowych – ponieważ łatwo z nich zmyć brud wniesiony z dworu i są odporne na ścieranie przez piasek na butach. Coraz częściej spotyka się je w salonach i pokojach dziennych, zwłaszcza połączonych z aneksem kuchennym lub wyjściem na taras, gdzie jednolita posadzka ceramiczna jest praktyczna i efektowna. Na zewnątrz płytki ceramiczne stosuje się na tarasach, balkonach, schodach zewnętrznych, a także do wykończenia elewacji (zwłaszcza klinkier) – trzeba tylko pamiętać, by wybierać materiały mrozoodporne. W obiektach publicznych, sklepach, biurach – płytki są często podstawowym materiałem podłogowym ze względu na łatwą konserwację i trwałość.
Zalety płytek ceramicznych
Płytki ceramiczne posiadają wiele zalet, które przekładają się na ich ogromną popularność. Przede wszystkim są trwałe i odporne – dobrze ułożona płytka posłuży nam nawet kilkadziesiąt lat. Nie są wrażliwe na zarysowania (zwłaszcza gresy i terakoty o wysokiej klasie ścieralności) ani na wysoką temperaturę – można bez obaw stawiać na nich gorące naczynia czy instalować ogrzewanie podłogowe (ceramika dobrze przewodzi ciepło i nie odkształca się pod wpływem temperatury). Są też higieniczne – nie pochłaniają zapachów, nie rozwijają się na nich pleśnie ani grzyby (szczególnie gdy regularnie czyścimy fugi). Bardzo łatwo utrzymać je w czystości: zwykle wystarczy przetrzeć mopem z wodą i detergentem, by usunąć zabrudzenia. Płytki nie plamią się trwale – w przeciwieństwie np. do surowego drewna czy kamienia, ceramika jest odporna na większość chemikaliów domowych. Kolejną zaletą jest bogactwo wzorów i kolorów – oferta płytek jest przeogromna, od minimalistycznych, jednokolorowych, po zdobione ornamentami, mozaiki, czy imitacje innych materiałów (drewna, betonu, marmuru). To daje architektom i domownikom wielką swobodę aranżacji. Płytki ceramiczne są również stosunkowo przystępne cenowo w porównaniu z np. kamieniem naturalnym, a ich montaż (choć wymaga wprawy) jest powszechnie dostępną usługą. Wreszcie, nowoczesne technologie produkcji sprawiają, że nawet duże formaty płytek są dziś dostępne, co pozwala uzyskać jednolitą, nowoczesną powierzchnię z minimalną ilością fug.
Montaż płytek ceramicznych – podstawy
Układanie płytek ceramicznych to zadanie dla doświadczonego glazurnika, jednak warto znać podstawowe zasady. Podłoże (czyli ściana lub podłoga) musi być równe, czyste i odpowiednio przygotowane – często stosuje się grunt, by poprawić przyczepność kleju. Płytki przykleja się elastyczną zaprawą klejową rozprowadzaną pacą zębatą, dbając o zachowanie równych odstępów (za pomocą krzyżyków dystansowych). Po ułożeniu całej powierzchni i wyschnięciu kleju (zwykle następnego dnia) wykonuje się fugowanie – wypełnia szczeliny między płytkami specjalną masą fugową. Nadmiar fugi zmywa się gąbką. Ważne są też dylatacje (przerwy przy krawędziach pomieszczenia i co pewien dystans w dużych powierzchniach), które wypełnia się silikonem lub listwami – pozwalają one płytkom pracować przy zmianach temperatury. Montaż płytek wymaga precyzji, ale gdy zostanie poprawnie wykonany, efekt to trwała i piękna powierzchnia, która będzie służyć przez lata.
