Gres porcelanowy to jeden z rodzajów płytek ceramicznych, charakteryzujący się wyjątkowo wysoką wytrzymałością i niską nasiąkliwością. Czasem nazywany jest także gresem szkliwnym lub po prostu „gresem”. Powstaje z mieszaniny drobno zmielonej gliny, kaolinu, piasku kwarcowego, skalenia i barwników mineralnych, która następnie jest prasowana pod bardzo wysokim ciśnieniem i wypalana w temperaturach sięgających ~1200°C. Efektem tego procesu jest płytka o spieczonym, bardzo gęstym czerepie (strukturze) – niemal niechłonnym i niezwykle twardym. Gres porcelanowy zdobył dużą popularność w budownictwie ze względu na swoje świetne parametry użytkowe i wszechstronność zastosowań.
Zawartość
Jak powstaje gres porcelanowy?
Proces produkcji gresu porcelanowego rozpoczyna się od dokładnego dobrania surowców: glinki, kwarcowego piasku, skaleni, kaolinu (rodzaj czystej glinki porcelanowej) oraz pigmentów. Składniki te są mielone na drobną mączkę i mieszane z wodą, tworząc plastyczną masę. Następnie z tej masy formuje się płytki poprzez prasowanie w stalowych formach pod ogromnym naciskiem – nawet kilkuset ton. Tak uformowane surowe płytki są suszone, a potem wypalane w piecach rolkowych w temperaturze powyżej 1200 stopni Celsjusza. W trakcie wypału następuje spiekanie się materiału – cząsteczki topią się częściowo i zlewają, tworząc bardzo zwartą strukturę. Po ostygnięciu otrzymujemy płytkę o niespotykanej wśród innych wyrobów ceramicznych gęstości. Może być ona już gotowa (w przypadku gresu nieszkliwionego) lub dodatkowo poddana glazurowaniu przed wypałem (w przypadku gresu szkliwionego). Po wypaleniu niektóre gresy poddaje się jeszcze zabiegowi rektyfikacji (docinania krawędzi pod dokładny wymiar) albo polerowania powierzchni, zależnie od zamierzonego efektu.
Właściwości gresu porcelanowego
Gres porcelanowy uchodzi za najbardziej wytrzymały typ płytki ceramicznej. Jego główne cechy to bardzo niska nasiąkliwość (poniżej 0,5%), co czyni go praktycznie niewrażliwym na wodę i mróz. Taka płytka nie wchłania wilgoci, więc nie pęknie na mrozie – dzięki temu gresy są mrozoodporne i nadają się do zastosowań zewnętrznych. Ponadto gres jest bardzo twardy (w skali Mohsa osiąga ok. 7-8), odporny na zarysowania i ścieranie. W rzeczywistości tylko płytki gresowe osiągają najwyższe klasy ścieralności (IV a nawet V wg skali PEI), co oznacza, że można je stosować w miejscach o bardzo intensywnym ruchu i nie będą się wycierać. Odporność gresu porcelanowego dotyczy również działania chemikaliów – jest niewrażliwy na typowe detergenty, plamy z oleju czy kwasy stosowane w gospodarstwie domowym (nie odbarwia się). Kolejną zaletą jest ognioodporność i odporność na wysoką temperaturę – można bez obaw kłaść na nim gorące garnki (dlatego gresy często wykorzystywane są też jako blaty lub obudowy kominków). Przy tym wszystkim gres porcelanowy może być bardzo dekoracyjny – dzięki dodaniu pigmentów można uzyskać różne kolory masy, a szkliwienie pozwala na naniesienie dowolnego wzoru na powierzchnię.
Zastosowanie gresu porcelanowego
Znakomite parametry gresu sprawiają, że jest on materiałem uniwersalnym, stosowanym zarówno we wnętrzach, jak i na zewnątrz budynków. Gres porcelanowy kładzie się na podłogach w łazienkach, kuchniach, korytarzach, salonach – wszędzie tam, gdzie oczekujemy trwałej i łatwej do czyszczenia posadzki. Nadaje się też do obiektów komercyjnych, biur, sklepów, szkół – wytrzyma intensywne użytkowanie. Ze względu na mrozoodporność, gres to podstawowy wybór na tarasy, balkony, schody zewnętrzne, a także do garaży czy budynków gospodarczych. W przestrzeniach publicznych, takich jak lotniska, dworce czy galerie handlowe, właściwie niemal zawsze stosuje się gres z uwagi na jego trwałość. Oprócz posadzek, gres porcelanowy używany jest również jako okładzina ścian – na przykład w łazienkach, holach czy elewacjach budynków (płyty gresowe mogą być mocowane na fasadach). Co ciekawe, płyty gresowe stosuje się też do wykonania blatów kuchennych lub stolików, a także jako materiał dekoracyjny przy wykończeniu kominków, parapetów itp. Jego odporność na czynniki sprawia, że możliwości wykorzystania są bardzo szerokie.
Rodzaje gresu porcelanowego
W ramach gresów porcelanowych można wyróżnić kilka odmian, różniących się sposobem wykończenia powierzchni lub przeznaczeniem. Gres techniczny to inaczej gres nieszkliwiony – płytka, której cała grubość (masa) ma jednolity kolor i strukturę. Nie posiada ona warstwy szkliwa, dzięki czemu nawet wytarcie czy ukruszenie powierzchni nie zmienia wyglądu (bo cały przekrój płytki jest jednolity). Gres techniczny jest najbardziej odporny na ścieranie i najczęściej stosowany w garażach, fabrykach, na klatkach schodowych itp. Gres szkliwiony to gres pokryty warstwą szkliwa dekoracyjnego – pozwala to uzyskać dowolny wzór lub kolor na powierzchnię płytki, łącząc zalety twardego gresowego podłoża z pięknym wykończeniem (np. imitacje drewna, kamienia, wzory geometryczne). Szkliwo jednak stanowi dodatkową warstwę, która może się zarysować przy bardzo intensywnym użytkowaniu, dlatego też tam, gdzie wymagana jest maksymalna trwałość, lepiej sprawdzi się gres techniczny. Warto wspomnieć też o gresie polerowanym – może to być zarówno płytka nieszkliwiona, której powierzchnię spolerowano na połysk (nadając jej luksusowy wygląd, ale obniżając nieco antypoślizgowość), jak i gres szkliwiony, któremu dodano poleru by jeszcze wzmocnić połysk warstwy szkliwa. Istnieją również gresy o specyficznych cechach: np. gresy barwione w masie (cała płytka w jednym kolorze, często używane w przestrzeniach użyteczności publicznej), gresy strukturalne (z fakturą 3D) czy gresy wielkoformatowe (płyty o bardzo dużych wymiarach, nawet 1×3 metry, stosowane dla efektu minimalnej ilości fug). Wszystkie one są odmianami gresu porcelanowego i dziedziczą jego podstawowe zalety, różniąc się jedynie detalami wykończenia
