Określenie „płytki samopoziomujące” odnosi się w praktyce nie do samego rodzaju płytek, lecz do systemu akcesoriów używanych podczas ich montażu, który ułatwia uzyskanie idealnie równej powierzchni okładziny. Mowa o systemach poziomowania płytek, często potocznie nazywanych właśnie systemami „samopoziomującymi”. Są to zestawy klinów, klipsów lub nakrętek, dzięki którym kafelki wyrównują się względem siebie podczas wiązania kleju – zapobiega to powstawaniu tzw. ząbków czy różnic wysokości na krawędziach sąsiadujących płytek (zjawisko to określane jest jako „lipowanie”). Innymi słowy, system samopoziomujący nie jest cechą samej płytki, a sprytnym narzędziem montażowym, które pomaga glazurnikowi ułożyć posadzkę lub okładzinę ścienną równo, nawet przy dużych formatach płytek czy niewprawnej ręce wykonawcy. Takie systemy zdobyły ogromną popularność w ostatnich latach, znacznie ułatwiając samodzielne układanie glazury oraz podnosząc jakość wykończenia powierzchni z płytek.
Zawartość
Na czym polega system samopoziomujący do płytek
System poziomowania płytek opiera się na prostym mechanizmie unieruchamiania dwóch sąsiadujących płytek w jednej płaszczyźnie, dopóki klej nie zwiąże. Podstawowymi elementami większości systemów są: klips (ankra) wsuwany pod krawędzie płytek oraz klin lub nakrętka, która dociska od góry brzeg obu płytek, wyrównując ich wysokość. W praktyce wygląda to tak: po ułożeniu płytki na warstwie kleju i ustawieniu jej we właściwej pozycji, pomiędzy nią a sąsiednimi płytkami umieszcza się plastikowe klipsy – wystaje z nich cienki trzpień ponad powierzchnię płytek. Następnie dokłada się kolejną płytkę obok, wsuwając ją również pod wystające elementy klipsów. Gdy płytki są już ułożone, na wystające trzpienie nakłada się kliny, które wciska się specjalnymi szczypcami, lub nakrętki (kapy) – w zależności od rodzaju systemu – i dokręca ręcznie. W ten sposób brzeg jednej płytki jest dociśnięty do brzegu drugiej od góry i od dołu, uniemożliwiając przesunięcie się którejś płytki wyżej. Po wypoziomowaniu wszystkich elementów pozostawia się okładzinę do wyschnięcia kleju. Gdy ten zwiąże, wystające fragmenty klipsów (oraz kliny/nakrętki) usuwa się – najczęściej przez ułamanie lub odkręcenie – a dolne części klipsów pozostają niewidoczne pod płytkami, nie wpływając na trwałość posadzki. System działa zatem jako tymczasowa „ściąga” poziomująca płytki podczas montażu.
Rodzaje systemów poziomowania płytek
Na rynku dostępnych jest kilka typów systemów samopoziomujących, różniących się konstrukcją, ale spełniających tę samą funkcję. Najpopularniejszy jest system klinowy: składa się on z jednorazowych klipsów (o różnych grubościach do uzyskania odpowiedniej szerokości fugi, np. 1 mm, 1.5 mm, 2 mm) oraz wielorazowych klinów. Po wsunięciu klipsa pod płytki, w jego wystający trzpień wsuwa się klin, który na zasadzie klina stolarskiego dociska obie płytki. Do poprawnego dociśnięcia używa się szczypiec montażowych, zapewniających jednakowy nacisk. Alternatywą dla systemów klinowych są systemy kapowe (śrubowe). W ich skład wchodzą również jednorazowe bazy (klipsy) zakładane pod płytki, jednak zamiast klina stosuje się kapę (nakrętkę) z gwintem – nakręca się ją na gwintowany trzpień bazy i dokręca ręką lub przy pomocy niewielkiego klucza. Zakręcana nakrętka dociska płytki z góry, wyrównując ich poziom. Po wyschnięciu kleju nakrętkę się odkręca i zbiera do ponownego użytku, a wystający trzpień bazy odłamuje (bazę się wyrzuca). Obydwa systemy – klinowy i kapowy – pozwalają osiągnąć porównywalnie dobry efekt równania płytek. Niektórzy wykonawcy preferują jeden lub drugi w zależności od wygody pracy: system kapowy można szybciej zakładać ręcznie, zaś system klinowy umożliwia mocniejsze dociśnięcie (dzięki użyciu szczypiec) przy bardzo dużych i ciężkich płytkach. W sprzedaży spotyka się ponadto różne modyfikacje obu rozwiązań, ale zasada działania pozostaje podobna. Wybierając system dla siebie, warto zwrócić uwagę na jakość tworzywa – solidne klipsy nie pękają zbyt łatwo przy wsuwaniu klina czy dokręcaniu kapy, co zapobiega frustracji podczas pracy.
Zalety używania systemu poziomowania płytek
Zastosowanie systemów samopoziomujących przynosi wymierne korzyści zarówno dla doświadczonych glazurników, jak i osób samodzielnie układających płytki. Najważniejszym atutem jest gwarancja idealnie równej, gładkiej powierzchni posadzki lub okładziny ściennej. Dzięki klipsom i klinom płytki nie przemieszczają się podczas schnięcia kleju – nie wystąpi efekt, w którym jedna płytka „usiadła” niżej, a inna nieco wyżej, tworząc próg. Ma to szczególne znaczenie przy dużych formatach oraz płytkach rektyfikowanych układanych z minimalną fugą, gdzie nawet niewielka różnica poziomów byłaby odczuwalna pod stopą lub widoczna pod światło. System poziomowania przyspiesza również pracę: wykonawca nie musi tak długo korygować ręcznie każdej płytki gumowym młotkiem i poziomicą – za niego utrzymanie poziomu zapewniają założone klipsy. Co prawda samo zakładanie i późniejsze usuwanie elementów systemu zajmuje pewien czas, ale i tak bilans często wychodzi na plus, zwłaszcza przy większych powierzchniach. Dla mniej wprawnych majsterkowiczów system stanowi wręcz nieocenioną pomoc: ułatwia uzyskanie profesjonalnego efektu za pierwszym razem. Kolejną zaletą jest to, że klipsy pełnią jednocześnie rolę krzyżyków dystansowych, utrzymując zaplanowaną szerokość fugi między płytkami. Używając systemu samopoziomującego, nie trzeba więc dodatkowo stosować tradycyjnych krzyżyków. Warto jednak pamiętać, że choć system poziomowania dba o równą wysokość płytek, nie zastąpi on starannego przygotowania podłoża – przed rozpoczęciem prac podłoga czy ściana powinna być wyrównana (wypoziomowana) odpowiednią wylewką lub tynkiem, aby płytki miały dobry „grunt” do idealnego ułożenia.
Jak używać systemu poziomowania – instrukcja
<ol> <li>Przygotowanie podłoża: zanim zaczniesz, upewnij się, że powierzchnia pod płytkami jest równa i czysta. Rozprowadź klej na niewielkim fragmencie podłogi lub ściany za pomocą pacy zębatej.</li> <li>Układanie klipsów: ułóż pierwszą płytkę w kleju, a następnie wsuń klipsy poziomujące pod jej krawędzie (zazwyczaj ok. 2–4 klipsy na jedną krawędź, w zależności od długości płytki). Klipsy umieszcza się mniej więcej 5–7 cm od rogów płytki. Wystające trzpienie klipsów powinny znaleźć się po bokach płytki.</li> <li>Dokładanie kolejnej płytki: połóż następną płytkę tuż obok, dociskając ją do kleju i dosuwając do klipsów, tak by trzpienie znalazły się między płytkami. Sprawdź poziomicą wstępnie, czy obie płytki są na podobnym poziomie.</li> <li>Mocowanie klinów lub nakrętek: włóż klin w szczelinę każdego klipsa i dociśnij go za pomocą szczypiec lub nakręć kapę na każdy trzpień klipsa. Dokręcaj, aż poczujesz opór – płytki zostaną wypoziomowane (uwaga, nie dociskaj zbyt mocno, by nie wypchnąć całej zaprawy spod płytki).</li> <li>Wysychanie kleju: pozostaw ułożone płytki z założonym systemem do czasu związania kleju (zwykle 24 godziny). System zabezpieczy je przed osiadaniem i przesunięciem w tym czasie.</li> <li>Usunięcie elementów: po związaniu kleju usuń elementy systemu. W tym celu kopnij lub uderz gumowym młotkiem w wystający trzpień klipsa – powinien odłamać się na wysokości fug. Zbierz kliny/kapy (można je użyć ponownie) oraz wyrzuć resztki klipsów. Teraz płytki są trwale przyklejone i idealnie równe, a szczeliny między nimi są gotowe do fugowania.</li> </ol>
