Ceramika ścienna to inaczej płytki ceramiczne przeznaczone do układania na ścianach we wnętrzach. Najczęściej spotyka się je w łazienkach i kuchniach, gdzie chronią powierzchnię ścian przed wilgocią, brudem czy zachlapaniem. Płytki ścienne są często określane mianem glazury – termin ten potocznie oznacza właśnie cienkie, szkliwione kafelki na ścianę. Charakteryzują się one mniejszą grubością i wagą w porównaniu z płytkami podłogowymi, a także nieco niższą wytrzymałością, gdyż nie muszą przenosić obciążeń. Ich powierzchnia jest zwykle pokryta szkliwem, które zapewnia gładkość, łatwe czyszczenie oraz dekoracyjny wygląd. Ceramika ścienna dostępna jest w ogromnej gamie kolorów, wzorów i formatów, co pozwala tworzyć efektowne aranżacje na ścianach we wnętrzach.
Zawartość
Charakterystyka płytek ściennych (glazury)
Płytki ścienne mają specyficzne cechy dostosowane do ich przeznaczenia. Przede wszystkim są cieńsze i lżejsze niż płytki podłogowe, co ułatwia ich montaż na pionowych powierzchniach (mniejsza masa nie obciąża nadmiernie ścian). Standardowa grubość glazury wynosi około 6-10 mm. Płytki te wykonuje się zazwyczaj z porowatej ceramiki fajansowej, która dobrze przyjmuje szkliwo. Szkliwienie płytek ściennych sprawia, że ich licowa powierzchnia jest błyszcząca lub półmatowa, gładka i niechłonna – to znaczy nie wchłania brudu ani wody. Jednak sama baza (czerep) takiej płytki może być bardziej nasiąkliwa, dlatego glazury nie nadają się do użytkowania w miejscach narażonych na mróz czy stałe zalewanie wodą. Wytrzymałość mechaniczna płytek ściennych jest niższa – łatwiej je ukruszyć czy zarysować przy uderzeniu, dlatego trzeba obchodzić się z nimi ostrożnie podczas transportu i montażu. Niemniej, raz zamontowane na ścianie, służą głównie jako okładzina chroniąca i dekoracyjna, nie są więc narażone na bezpośrednie chodzenie po nich czy ciężar mebli, jak to jest w przypadku posadzek. Dzięki temu mogą pełnić swoją funkcję przez dziesiątki lat, o ile nie wystąpią na ścianie uszkodzenia strukturalne (np. pęknięcia tynku pod spodem).
Zastosowanie ceramiki ściennej w domu
Płytki ceramiczne na ścianę stosuje się przede wszystkim w pomieszczeniach mokrych lub wymagających łatwego sprzątania. Najbardziej oczywistym przykładem jest łazienka – glazura chroni tam ściany przed wodą z prysznica czy wanny oraz przed śladem po mydle, kosmetykach czy pastach. Całe ściany lub ich dolne partie (strefa mokra) pokryte płytkami ułatwiają utrzymanie czystości i zapobiegają rozwojowi pleśni w spoiwach. Równie popularnym miejscem dla ceramiki ściennej jest kuchnia – płytki układa się zazwyczaj nad blatem roboczym, czyli w tak zwanym fartuchu kuchennym, aby zabezpieczyć ścianę przed pryskającym tłuszczem, wodą czy barwiącymi produktami spożywczymi. Łatwo zmywalna powierzchnia glazury pozwala szybko usunąć wszelkie zabrudzenia po gotowaniu. Oprócz łazienek i kuchni, płytki ścienne pojawiają się też czasem w innych częściach domu: np. w przedpokoju (lamperia z kafelków chroni ściany przed zabrudzeniem butami), w pralni lub kotłowni (gdzie jest wilgotno lub może chlapać woda), a nawet w salonie czy sypialni jako element dekoracyjny (choć tam częściej stosuje się inne materiały wykończeniowe). W przestrzeniach publicznych ceramikę ścienną spotkamy np. na ścianach basenów, łaźni czy w łazienkach restauracyjnych i hotelowych, gdzie higiena i łatwość sprzątania są niezbędne.
Ceramika ścienna a podłogowa – główne różnice
Choć zarówno płytki ścienne, jak i podłogowe należą do rodziny płytek ceramicznych, istnieje między nimi kilka istotnych różnic. Po pierwsze, jak wspomniano, płytki podłogowe są wytrzymalsze i grubsze, natomiast ścienne – cieńsze i mniej odporne na uderzenia. Z tego powodu tych drugich nie należy kłaść na podłodze – mogłyby pękać pod naciskiem lub od upadku przedmiotów. Natomiast płytki podłogowe (np. gres, terakota) można z powodzeniem układać na ścianach, jeśli tylko ich waga nie jest zbyt duża dla konstrukcji ściany i zastosowano mocny klej. Po drugie, różni się nasiąkliwość czerepu – glazura bywa bardziej nasiąkliwa (część wilgoci może przenikać w głąb kafelka od strony ściany), podczas gdy np. gres ma nasiąkliwość minimalną. Dlatego płytki ścienne nadają się tylko do wnętrz i to ogrzewanych (nie można ich stosować na zewnątrz ani w nieogrzewanych np. altanach, ponieważ mogłyby popękać zimą). Kolejna różnica to powierzchnia – płytki ścienne mają zwykle gładkie, śliskie szkliwo, natomiast podłogowe często występują w wykończeniu matowym lub strukturalnym, aby zapobiegać poślizgom. Inny jest również format – glazura bywa mniejsza i cieńsza, choć nie jest to regułą (są też duże płytki ścienne, ale wciąż są one lżejsze niż odpowiedniki podłogowe). Podsumowując, każdy rodzaj płytek należy stosować zgodnie z jego przeznaczeniem, by uniknąć problemów eksploatacyjnych.
Montaż płytek ściennych
Układanie płytek na ścianach wymaga precyzji i odpowiednich narzędzi. Przed rozpoczęciem montażu należy przygotować podłoże – ściany powinny być równe, oczyszczone z kurzu i zagruntowane, by poprawić przyczepność kleju. Płytki ścienne mocuje się na specjalistycznych klejach do glazury (płynnych zaprawach klejowych nakładanych pacą zębatą). Warto rozpoczynać klejenie od dołu ściany, opierając pierwszy rząd na listwie lub krzyżykach poziomujących, aby kafelki nie zsuwały się przed wiązaniem kleju. Między kolejnymi płytkami należy umieścić krzyżyki dystansowe, zapewniające równe fugi. Cięcia płytki dokonuje się przy pomocy przecinarki do glazury (manualnej lub elektrycznej), ponieważ materiał jest kruchy i wymaga dokładności. Po przyklejeniu wszystkich płytek i odczekaniu zalecanego czasu na związanie kleju, przechodzi się do fugowania, czyli wypełnienia spoin między kafelkami zaprawą fugową. Fuga nie tylko scala wizualnie okładzinę, ale też zabezpiecza krawędzie płytek i uszczelnia całą powierzchnię. Na koniec warto zabezpieczyć szpary narożne i styki płytek z sanitariatami silikonem sanitarnym, który zachowa elastyczność i ochroni przed wnikaniem wody. Dobrze ułożona ceramika ścienna będzie pełnić swoją funkcję długie lata, nie wymagając szczególnej konserwacji poza zwykłym myciem z użyciem łagodnych środków czystości.
