Usuwanie kleju z płytek to czynność mająca na celu pozbycie się pozostałości klejów i zapraw montażowych z powierzchni płytek ceramicznych. Problem ten pojawia się często podczas remontów – gdy zrywamy stare okładziny, na podłożu lub odwrocie płytek pozostaje stwardniały klej, albo gdy po ułożeniu nowych płytek na ich licu zaschną resztki zaprawy. Usuwanie kleju bywa też potrzebne przy zdjęciu z płytek różnych dekoracji lub naklejek, które pozostawiły lepkie ślady kleju. Celem jest oczyszczenie płytek tak, by płytki znów były czyste i nieuszkodzone. Stosuje się do tego różne metody – od mechanicznego odkuwania i skrobania, po rozpuszczanie chemiczne klejów za pomocą specjalnych preparatów.
Zawartość
Mechaniczne usuwanie zaschniętego kleju cementowego z płytek
Najbardziej typowym wyzwaniem jest usunięcie starej zaprawy klejowej na bazie cementu, która twardo przylega do płytek lub podłoża. Ponieważ tego rodzaju klej po zaschnięciu tworzy bardzo wytrzymałą skorupę, najlepszą metodą jest mechaniczne odkuwanie i skrobanie. Jeśli klej pozostał na ścianie lub podłodze po skuciu starych płytek, można użyć młotka i przecinaka lub młotowiertarki z funkcją kucia i specjalną łapką (szpachlą) do odspajania kleju od podłoża. Należy uderzać w stwardniały klej pod ostrym kątem, aby stopniowo go odłupywać. To praca wymagająca siły i cierpliwości, ale skuteczna – grube płaty kleju stopniowo odchodzą. W przypadku cieńszej warstwy zaprawy można też posłużyć się szlifierką kątową z tarczą diamentową lub multiszlifierką oscylacyjną z brzeszczotem do ceramiki – elektronarzędzia te zeszlifują resztki kleju, pozostawiając względnie gładką powierzchnię (trzeba przy tym uważać, by nie przeszlifować zbytnio samego podłoża). Jeśli natomiast klej jest na licu płytek (np. zabrudzenia zaprawą klejową po fugowaniu lub montażu), najlepszym podejściem jest mechaniczne skrobanie ostrym narzędziem pod małym kątem. Można użyć do tego specjalnego skrobaka do ceramiki lub nawet ostro zakończonego nożyka (np. typu do tapet) – delikatnie podważając i zdzierając zeschnięty klej z powierzchni glazury. Trzeba to robić ostrożnie, by nie zarysować płytek. Drobne pozostałości cementowego nalotu można potem doczyścić szorstką gąbką nawilżoną wodą lub delikatnym środkiem do czyszczenia płytek (np. mleczkiem). Przy pracy mechanicznej konieczne są środki ostrożności: załóżmy okulary i rękawice, ponieważ odłupywane fragmenty mogą odlatywać, a także zwróćmy uwagę, by nie uderzyć narzędziem w samą glazurę (może pęknąć).
Rozpuszczanie i zmywanie klejów montażowych i silikonów
Nieco inaczej postępujemy, gdy do usunięcia mamy kleje montażowe, resztki silikonów lub inne substancje klejące o charakterze organicznym (np. ślady po taśmach dwustronnych, naklejkach). Tego typu materiały często są bardziej miękkie niż cement i reagują na rozpuszczalniki. W przypadku silikonu najpierw mechanicznie odcinamy główną część spoiny (np. nożem), a następnie nakładamy na pozostałe resztki specjalny preparat do usuwania silikonu. Po odczekaniu kilkunastu minut zmiękczony silikon łatwo da się zeskrobać plastikowym lub drewnianym skrobakiem. Jeśli chodzi o kleje montażowe (np. pozostałości kleju na gorąco, kleju poliuretanowego czy innych), pomocne będzie zastosowanie odpowiedniego rozpuszczalnika. Wiele klejów ulega rozmiękczeniu pod wpływem acetonu, benzyny ekstrakcyjnej, alkoholu (np. denaturatu, spirytusu salicylowego) lub dedykowanych zmywaczy do kleju dostępnych w sklepach budowlanych. Bezpieczniej jest zaczynać od łagodniejszych substancji i stopniowo testować mocniejsze – zawsze na małym fragmencie płytki, by upewnić się, że rozpuszczalnik nie odbarwia ani nie matowi glazury. Przykładowo, żeby usunąć resztki kleju po naklejkach, często wystarczy namoczyć je ciepłą wodą z płynem do naczyń (lub octem) i poczekać, aż klej zmięknie, po czym zetrzeć go szmatką. Bardziej uporczywe plamy z klejów syntetycznych można natomiast potraktować acetonem lub benzyną – nasączyć szmatkę, przyłożyć na kilka minut do zabrudzenia, a następnie delikatnie zetrzeć rozpuszczony klej. Przy stosowaniu rozpuszczalników należy pamiętać o dobrym wietrzeniu pomieszczenia oraz używaniu rękawic (wiele z tych substancji jest łatwopalnych i drażni skórę). W razie wątpliwości warto sięgnąć po gotowy preparat do usuwania kleju wskazanego rodzaju – producenci oferują np. zmywacze do kleju kontaktowego, do klejów epoksydowych itp., które zapewniają skuteczność przy minimalnym ryzyku uszkodzenia powierzchni płytek.
Praktyczne porady przy usuwaniu kleju z płytek
Usuwanie kleju bywa pracochłonne, ale trzymając się kilku zasad można je sobie ułatwić i uniknąć zniszczeń. Po pierwsze, zawsze rozpoczynajmy od metody najmniej inwazyjnej: spróbujmy namoczyć lub zmiękczyć klej, zanim sięgniemy po ostre narzędzia. Czasem dłuższe moczenie (np. położenie mokrej szmatki na noc na zaschniętym kleju cementowym) spowoduje, że stanie się on kruchy i łatwiej go odkuć. Podobnie przy klejach organicznych – ciepło z suszarki lub opalarki może zmiękczyć stary klej montażowy czy naklejony silikon, ułatwiając jego zdrapanie. Po drugie, chrońmy powierzchnię płytek: używajmy plastikowych lub drewnianych skrobaków wszędzie tam, gdzie istnieje ryzyko zarysowania (metalowe narzędzia trzymamy pod małym kątem i operujemy ostrożnie). Jeśli pracujemy przy pomocy elektronarzędzi (szlifierki, wiertarki z dłutem), kontrolujmy głębokość i nie dociskajmy zbyt mocno, by nie uszkodzić ani glazury, ani podłoża pod nią. Po trzecie, dbajmy o własne bezpieczeństwo: odłupujący klej może odpryskiwać – oczy i dłonie chrońmy okularami i rękawicami. W przypadku stosowania rozpuszczalników zapewnijmy wentylację i unikajmy otwartego ognia (opary wielu z nich są palne). Na koniec, po usunięciu widocznych resztek kleju, warto przemyć płytki ciepłą wodą z detergentem, aby zebrać ewentualny film lub tłusty nalot z rozpuszczonych substancji. Jeśli zamierzamy ponownie użyć stare płytki, sprawdzamy też tylną ich powierzchnię – powinna być oczyszczona z resztek zaprawy, by nowy klej dobrze przylegał.
